بیت لحم و توابع آن 

 

مرکز اطلاع رسانی فلسطین

بیت لحم

در جنوب قدس ، شهری بنام بیت ایلولاها به معنای خانة الهة (لاهاما) یا (لاخاما) قرار دارد ،‌احتمالاً نام فعلی بیت لحم از نام این الهه اقتباس شده ، بیت لحم در زبان آرامی به معنای بیت خبز و نامی قدیمی است و همان افراته به معنای حاصلخیزی می باشد ، آمده است كه حضرت یعقوب (ع) وقتیكه راهی شهر الخلیل بود ، همسرش راحیل را در محلی نزدیك بیت لحم از دست داد كه امروز به نام ( قبّة ـ راحیل ) معروف است . حضرت داود نیز در این شهر دیده به جهان گشود ، می توان گفت بیت لحم پس از بدنیا آمدن حضرت عیسی در مكان معروف به كلیسای مهد ،‌‌شهرت جهانی پیدا كرد .

این كلیسا توسط كنستانتین ، امپراطور روم ساخته شد و در محلی بالاتر از محل ولادت حضرت عیسی (ع) قرار دارد . این كلیسا یك بار ویران شد و بار دیگر توسط جوستینان بازسازی شد .

بیت لحم بر روی كوهی در 789 متری سطح دریا و در جنوب رشته كوههای قدس قرار دارد . در شمالغربی ده كیلومتری جنوب قدس ، بیت جالا و در ناحیة شرقی آن ،‌بیت ساحور واقع شده اند .

مساحت عمرانی بیت لحم حدود چهار هزار هكتار است .

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال 1922 حدود 6658 نفر و سال 1945 حدود 8820 نفر بود كه پس از اشغال فلسطین توسط رژیم صهیونیسم در سال 1967 به 16300 و در سال 1987 به همراه جمعیت اردوگاه عایده و عزه به 34200 نفر افزایش یافت .

این شهر از موقعیت جهانگردی خوبی برخوردار است و جهانگردی نقش اساسی در اقتصاد این شهر دارد . مجهز به هتل های جهانگردی است و زائران حج در طول سال از این شهر دیدن می كنند از جمله صنایع توریسم این شهر می توان منبت كاری (روی درخت زیتون) و ملیله دوزی و غیره را نام برد . نزدیك 80 فروشگاه به عرضة صنایع دستی و چوبی پرداخته و بخش زیادی از آن به خارج صادر می شود . در بازارهای داخلی نیز به فروش می رسند .

در بخش صنعت ، بیت لحم در مرتبة دوم پس از نابلس قرار دارد . دارای صنعت نساجی است . تعداد كارخانه های نساجی به 27 كارخانه می رسد . از جمله دیگر كارخانه ها می توان به كارخانه تولید آنتن گیرندة تلویزیون و كارخانة معادن اشاره كرد .

بخش كشاورزی ، بدلیل كوهستانی بودن این شهر نقش دوم در اقتصاد شهر دارد .

مهمترین تولیدات كشاورزی آن ، زیتون ، انگور ، انواع بادام و انواع سبزیجات تابستانی است . حبوبات ، گندم و جو و باقلا نیز در زمینهای كشاورزی آن كشت می شوند .

بخش آموزش در بیت لحم روند پیشرفتی دارد . تعداد بیست و یك مدرسة دولتی و غیر دولتی در شهر وجود دارد . دارای دانشكده های خصوصی ،‌دانشكدة امت و كتاب اسلامی و علوم اسلامی است .

بهداشت‌ آن نیز توسعه یافته و مترقی است دارای چهار بیمارستان (از جمله بیمارستان بیماریهای روانی و اطفال) است . همچنین شانزده كلینیك خصوصی و دولتی و 28 داروخانه در شهر وجود دارد .

در بیت لحم شش مؤسسه خیریه وجود دارد كه اقدام به تقدیم كمك در زمینة بهداشت و آموزش و غیره می كند . برخی مؤسسه ها نیز به اهداف گوناگونی اختصاص یافته اند . كمیتة خیریة “زكات” جهت كمك به نیازمندان و نظارت بر مدارس تأسیس شده و برخی طرحهای سازمان یافته و كلینیك پزشكی از جمله اقدامات این مؤسسه هستند .

لازم به ذكر است كه مقامات اشغالگر صهیونیسم حدود دوازده شهرك یهودی نشین در بیت لحم تأسیس كرده اند كه مساحت هفت شهرك تقریباً كمتر از 5 هزار هكتار و مساحت چهار شهرك دیگر بالغ بر 25 هزار هكتار می باشند .

بیت جالا

بیت جالا یك منطقة قشلاقی و در سرزمین زیبای كوهستانی واقع شده است . از لحاظ منظرگاه مشرف به قلة اورست است . بدلیل معتدل بودن آب و هوای این شهر از موقعیت جهانگردی خوبی برخوردار است .

بیت جالا در دو كیلومتری بیت لحم و در 77 متری سطح دریا قرار دارد . مساحت عمرانی آن به 3700 هكتار می رسد . و زمینهای روستاهای خضر ، شرفات و تبیر ، اطراف آنرا احاطه كرده اند .

اكثر ساكنان این شهر به كشاورزی مشغولند . وسعت زمینهای كشاورزی حدود 13300 هكتار می باشد . كشت درخت زیتون در آنجا رونق دارد . و اطراف شهر را درختان زیتون فرا گرفته اند . از جمله دیگر درختان كاشته شده ،‌درخت هلو ، انگور و توت فرنگی می باشد . مهمترین صنایع آن ، صنعت نساجی و ملیله دوزی و دارو سازی و تركیبات پزشكی و توتون است .

شهرهای بیت جالا و بیت لحم و بیت ساحور دارای یك سیستم مشترك آب و برق رسانی می باشند . همچنین مجهز به مؤسسه های خیریة ارتدوكس و مؤسسه خیریة عربی است .

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال 1922 حدود 3152 نفر و سال 1945 حدود 8820 نفر و پس از اشغال فلسطین توسط صهیونیسم در سال 1967 جمعیت این شهر به 6040 نفر كاهش و سپس در سال 1987 به 11000 نفر افزایش یافت .

بیت ساحور

بیت ساحور در شرق بیت لحم و در 2 كیلومتری آن قرار دارد گوئی یكی از توابع آنست . بیت ساحور در 650 متری سطح دریا واقع است و از طریق راه فرعی به راه اصلی متصل می شود .

مساحت عمرانی روستاهای آن 2500 هكتار است .

زمینهای خربه ام عصافیر و خربه لوگا و روستاهای زعتر و ام عبید و خربة بصه رومانی ، اطراف آنرا فرا گرفته اند . این شهر بنام چوپانانی كه از ولادت حضرت عیسی (ع) خبر دادند معروف گشته و به شهر چوپانی شهرت یافت .

بیت ساحور دارای 28 روستاست كه پرجمعیت ترین آنها شهر خضر است .

جمعیت این شهر طبق سرشماری سال 1922 حدود 1510 نفر و سال 1945 حدود 27700 نفر و سال 1967 یعنی ‍پس از اشغال فلسطین توسط صهیونیسم حدود 5400 نفر بود كه در سال 1987 به 101000 نفر افزایش یافت .

درساحور ، دو دبیرستان دخترانه و پسرانه و تعدادی مدارس ابتدائی و راهنمائی وكودكستانها وجود دارد..

اقتصاد شهر به كشاورزی متكی است ، و به كشت زیتون و انگور و بادام و سبزیجات معروف است .

صنایع دستی و توریسم نیز از جمله درآمد اساسی این شهر به حساب می آیند مهمترین صنایع آن پشم سازی و منبت كاری و پلاستیك سازی است .

خدمات عمومی آب و برق رسانی نیز در این شهر فراهم شده و تعدادی مؤسسه های خیریه مثل اتحادیة زنان و مؤسسة خیریة اسلامی كه بر مراكز بهداشت و درمان و امور اجتماعی و ورزش و غیره ، نظارت می كند وجود دارد .

در شهر یك مركز مراقبت مادران و كودكان و خانة سالمندان به چشم می خورد .

همچنین یك كمیتة “زكات” جهت كمك به مستضعفان و ایتام و دانشجویان تأسیس شده كه بر طرحها نظارت می كند .

روستای عبیدیه

این روستا از توابع بیت ساحور است و در 6 كیلومتری شمال شرقی بیت لحم قرار دارد به خیابان اصلی متصل می شود . وسعت زمینهای آن به 120 هزار هكتار می رسد . ساكنان آن به دامداری و كشاورزی می پردازند و برخی نیز به كارهای آزاد مشغولند . زمینهای كشاورزی با آب باران آبیاری می شوند . حتی آب آشامیدنی آنها نیز از آب باران تهیه می شود . روستای عبیدیه در بخش تنظیم راه و ساختمان تابع ادارة صهیونیسم و زیر سلطة آنهاست . لذا مقامات رژیم صهیونیستی از ترخیص هرگونه ساخت و عمران در این روستا ، ممانعت كرده و سالهاست كه حتی از ایجاد راه و تأسیس درمانگاه و همچنین به دلیل عدم همكاری ساكنان این روستا با رژیم صهیونیستی ،‌ از تقدیم خدمات عمومی به آنها خودداری نموده اند . جمعیت این روستا ، طبق سرشماری كشور اردن در سال 1961 حدود 1400 نفر و سال 1982 طبق سرشماری رژیم صهیونیستی 5000 نفر بود .

این روستا به مجتمعهای مسكونی پراكنده متمایز گشته بطوریكه راههای فرعی متعددی در آن ایجاد شد . با اینكه روستای عبیدیه از توابع استان بیت لحم به شمار می رود ولی از نظر خدمات عمومی و بویژه بهداشتی در سطح بسیار پائینی قرار دارد و یك روستای محروم است .

در ضمن یك كمیتة اصلاحاتی جهت ایجاد تغییر و تحول در این روستا تشكیل شد كه به امور مربوط به پروژه های روستا می پردازد ولی متأسفانه فرماندة نظامی بلافاصله حكم الغای این كمیته را صادر كرد و به منحل كردن آن تهدید كرد.

روستای خضر

این روستا از ناحیة غربی بیت لحم و در حدود 5 كیلومتری آن قرار دارد . از طریق راه داخلی به راه اصلی (قدس الخلیل) متصل می شود . طول آن 104 كیلومتر است . و در 880 متری سطح دریا واقع است و مساحت عمرانی آن 800 هكتاری می باشد در روستا كدخدا به تمام كارها رسیدگی می كند . نام این شهر در واقع از نام دیری كه در زمان استعمار برای مارگریس ساخته شده بود ، اقتباس شده .

واقعة خضر در سال 1936 در این روستا رخ داد و منجر به شهادت سعید العاص شد . قبر این شهید هم اكنون به زیارتگاه تبدیل شده است .

وسعت زمینهای خضر حدود 20100 هكتار است كه یهود در سال 1948 حدود 218 هكتار از آن را اشغال كرد . زمینهای روستاهای بیت فجار ، بیت أمّر ، نحالین و زمینهای بتیر و بیت جالا و ارطاس و بیت لحم اطراف آنرا فراگرفته اند .

كشت انگور و انجیر و هلو و سیب در آنجا رونق فراوان دارد . سبزیجات آن نیز بدلیل فراوانی آب و سرچشمه ها از كیفیت خوبی برخوردار است .

جمعیت این روستا در سال 1931 حدود 914 نفر و در سال 1967 پس از اشغال فلسطین طبق سرشماری صهیونیسم حدود 2100 نفر بود كه در سال 1987 به 4400 نفر افزایش یافت .

در روستا تعدادی مدارس دولتی و غیر دولتی در پایه های مختلف تحصیلی و همچنین مطب و مركز مراقبت (بهداشت) مادران و كودكان وجود دارد و مجهز به خدمات پست و تلفن است .

مقامات صهیونیسم جزئی از اراضی این روستا را تصاحب كرده و شهرك كفار عصیون (كیبونس) را در آن تأسیس كردند در سال 1967 حدود 4500 هكتار از آن اراضی ،‌مسكونی و حدود 461 شهروند ساكن آن شدند . شهر دانیال نیز یك روستای مسكونی است كه در سال 1983 تأسیس و حدود 200 هكتار از زمینهای آن آباد شد .

روستای تقوع

تقوع یك منطقه تاریخی است . برخی معتقدند كه تقوع قدیم در همین منطقع واقع بود و به معنای چادر برافراشتن است . روستای فعلی در جنوب شرقی بیت لحم قرار دارد و حدود 2 كیلومتر از آن فاصله دارد . تابع اداره ها و سازمانهای بیت ساحور است . در 780 متری سطح دریا ،‌‌ بر روی تپه ای با ارتفاع متوسط واقع است . مساحت عمرانی آن 1000 هكتار می باشد . یك راه آسفالت شده با طول یك كیلومتر به آن متصل است .

كدخدای روستا به تمام كارهای اداری و سازمانی رسیدگی می كند . استعمار نیز نام این روستا را با همان نام خود یعنی تقوع نامیدند . و از جمله دژهای آنان به شمار می رفت . آثار آن تا امروز باقی است .

این روستا در طول سالهای 1922 تا 1945 غیر مسكونی بود . یا اینكه در طول این مدت ، ‌اطلاعاتی در مورد آنها بدست نیامده است . جمعیت این روستا در سال 1961 طبق سرشماری كشور اردن حدود 555 نفر محاسبه شد كه در سال 1967 یعنی پس از اشغال فلسطین جمعیت این روستا طبق سرشماری رژیم صهیونیسم به 1400 نفر رسید و در سال 1987 به 4100 نفر افزایش یافت .

این روستا دارای یك مدرسة ابتدائی است و اكثر دانش آموزان در مدارس بیت ساحور مشغول تحصیل می باشند و از خدمات عمومی مانند بهداشت و پست بهره مندند .

بیت فجار

بیت فجار در جنوب شرقی بیت لحم و هشت كیلومتری آن قرار دارد و تابع اداره های بیت ساحور است توسط جاده ای در داخل روستا به جادة اصلی بیت لحم ـ الخلیل متصل می شود . مساحت عمرانی آن به 2300 هكتار می رسد .

این روستا از بهترین روستاهای فلسطین محسوب می شود . اكثر ساكنان این روستا به سنگ تراشی روی می آورند و حدود 52 دستگاه سنگ تراشی در این روستا وجود دارد . به دلیل بالا بودن سطح درآمد آن ، اكثر مردم به آن جذب می شوند و این امر تأثیر منفی بر بخش كشاورزی می گذارد .

جمعیت این روستا در سال 1922 حدود 766 نفر كه درسال 1945 به 1480 نفر افزایش یافت و درسال 1967 یعنی پس از اشغال فلسطین ، جمعیت این روستا طبق سرشماری رژیم صهیونیسم به 2500 نفر رسید كه در سال 1987 به 3060 نفر افزایش یافت . تعداد غیر بومیان ساكنان این روستا به 2700 نفر می رسد .

در آغاز دهة هشتاد فقط یك مدرسة ابتدائی در این روستا وجود داشت كه بعدها مردم با همكاری یكدیگر توانستند یك مدرسه پسرانه و دبیرستان دخترانة‌ دیگر تأسیس كنند ، پروژة ساخت یك مدرسة نمونه نیز در دست احداث است .

همة خیابانهای روستای فجار آسفالت شده است و مجهز به سیستم برق رسانی است برق آن به شبكة برق رژیم صهیونیستی متصل است . بدلیل ضغیف بودن جریان برق در روستا صاحبان دستگاههای سنگ تراشی برای راه اندازی دستگاههای خود از موتور استفاده می كنند .

همچنین این روستا از خدمات تلفنی برخوردار است و در روستا یك مؤسسة خیریه است كه بر درمانگاه روستا نظارت می كند وجود دارد . این مؤسسه به خانواده های مستضعف و ایتام و دانشجویان كمك مالی و غیره می كند .

روستای نحالین

این روستا تابع بیت ساحور است . و بواسطة جادة داخلی به جادة اصلی متصل می شود . در 14 كیلومتری بیت لحم و 620 متری سطح دریا قرار دارد . مساحت عمرانی آن 14000 هكتار است . بدلیل اینكه ساكنان این روستا به پرورش زنبور می پرداختند ، به نحالین معروف گشت .

ساكنان این روستا به كشاورزی و دامداری مشغولند . كشت زیتون و انواع بادام و انگور و سبزیجات رونق زیادی دارد . و بسیاری از تولیدات آن به بیت لحم و قدس صادر می شود . مساحت زمینهای كشاورزی به 6000 هكتار می رسد كه جزئی از این اراضی به تصرف رژیم صهیونیسم درآمده .

جمعیت این روستا در سال 1922 حدود 316 نفر بود و در سال 1945 به 620 نفر افزایش یافت . پس از اشغال فلسطین در سال 1967 جمعیت آن طبق سرشماری رژیم صهیونیستی به 1100 نفر رسید كه در سال 1987 به 2700 نفر افزایش یافت .

در روستا یك فروشگاه و مؤسسه تأمین كشاورزی وجود دارد ، كه این واحد اخیر ،‌ وام در اختیار كشاورزان قرار می دهد . همچنین این روستا دارای یك مركز بهداشت كودكان و مادران است كه بر كودكستان و مركز آموزش خیاطی و بافتنی نظارت می كند و همچنین یك مركز پستی و دو دبیرستان پسرانه در این روستا وجود دارد .

رژیم صهیونیستی مرتكب كشتار فجیعی در این روستا شد و بسیاری از جوانان این روستا را به شهادت رساند . و بطور كلی این روستا نقش بسزائی در انتفاضه فلسطین داشته .

روستای حوسان

روستای حوسان در غرب بیت لحم و نه كیلومتری آن قرار دارد . تابع بیت ساحور و روستای كوچكی است در 800 متری سطح دریا واقع است و بین روستای خضر و وادی فوكین جاده های فرعی قرار دارد . نام این روستا در قرون وسطی به دیرحسان معروف بود . مساحت آن حدود 1440 هكتار است .

كدخدای روستا مسئولیت اهالی روستا را به عهده می گیرد . این روستا در سال 25/9/1956 مورد حمله رژیم اشغالگر صهیونیسم قرار گرفت كه در نیتجة آن 21 نفر به شهادت رسیدند . وسعت زمینهای كشاورزی آن به 7200 هكتار می رسد و از محصولات آن زیتون می باشد ، زمینهای روستای بتیر و خضر و نحالین و وادی فوكین ،‌اطراف آنرا فراگرفته اند .

جمعیت این روستا در سال 1922 حوالی 396 نفر بود كه در سال 1945 به 770 نفر افزایش یافت و در سال 1967 یعنی پس از اشغال فلسطین ،‌ جمعیت این روستا طبق سرشماری رژیم صهیونیسم به 1150 نفر رسید كه در سال 1987 به 2600 نفر افزایش یافت .

این روستا دارای مدراس متعددی در پایه های مختلف تحصیلی است همچنین در روستا یك درمانگاه وجود دارد . فاقد خدمات پستی است . در جوار روستای حوسان ، روستای أم شقف و أم قلعه قرار گرفته اند .

روستای بتّیر

روستا بتیر در جنوب غربی قدس و 8 كیلومتری آن قرار دارد و تابع بیت ساحور است . بیت ساحور نیز از توابع بیت لحم می باشد و حدود 2 كیلومتر از آن فاصله دارد ،‌و در 700 متری سطح دریا واقع است .

تفاسیر متعددی برای علت نامیدن این منطقه به نام بتّیر وجود دارد .

یك جادة داخلی با طول 1.8 كیلومتر، روستا را به جادة اصلی متصل می كند . مساحت عمرانی روستا 420 هكتار است .

مساحت زمینهای آن 8 هزار هكتار است كه رژیم اشغالگر صهیونیسم در سال 1948 حدود 7800 هكتار از آن را تصرف كرد . در زمینهای كشاورزی آن زیتون كشت می شود و زمینهای روستای ولجه و بیت جالا و حوسان و خضر و قبو ، اطراف آنرا احاطه كرده اند .

جمعیت این روستا در سال 1922 حدود 542 نفر بود كه در سال 1945 به 1050 نفر افزایش یافت و پس از اشغال فلسطین در سال 1967 طبق سرشماری رژیم صهیونیسم به 1445 نفر رسید كه در سال 1987 به 2469 نفر افزایش یافت .

این روستا دارای یك مدرسة دولتی است . یك مؤسسه خیریه در روستا وجود دارد كه در سال 1975 تأسیس شد و بر كودكستان نظارت می كند .

این روستا یك منطقة باستانی است و آثاری از خانه ها و چاهها و زمینهای سیمانی منقوش و تعدادی ویرانه بجا مانده است .

روستای ارطاس

روستای ارطاس در جنوب غربی بیت لحم و 4 كیلومتری آن قرار دارد . تابع بیت لحم است و بیت لحم و اردوگاه دهیشه و روستای فواغره و تعامره و خضر اطراف آن را فرا گرفته اند و نزدیك جادة‌ اصلی (الخلیل ـ بیت لحم و القدس) می باشد .

كلمة ارطاس در زبان لاتینی به معنای باغ است . مساحت عمرانی روستا حدود 220 هكتار است . اكثر ساكنان روستا به كشاورزی مشغولند . وسعت زمینهای كشاورزی 4300 هكتار می باشد .

در طول سال آب در سرچشمة آن جریان دارد . جمعیت این روستا در سال 1922 حدود 433 نفر بود كه در سال 1945 به 800 نفر افزایش یافت و پس از اشغال فلسطین در سال 1967 جمعیت این روستا طبق سرشماری رژیم صهیونیسم به 1100 نفر رسید كه در سال 1987 به 2100 نفر افزایش یافت .

این روستا دارای آثار باستانی است . یك پرستشگاهی كه بر ویرانی ها و آثار مسجد قدیمی بنا شده و مانند محل اقامت عمر بن خطاب در قدس ساخته شده ‌،‌در این روستا وجود دارد . و همچنین می توان دیرارطاس كه در سلا 1895 ساخته شد ،‌نام برد .

در روستا یك دبیرستان پسرانه و مدرسة ابتدائی دخترانه وجود دارد . همچنین یك انجمن خیریه ای كه در سال 1981 تأسیس شده بر كودكستان و مركز نهضت سوادآموزی نظارت می كند .

روستای بیت صفافا

كلمة صفافا تحریف شدة كلمة صفیفا است و یك كلمة سریانی است به معنای تشنه بنابراین معنای آن (بیت العطشان) است . روستای شرفات نزدیك آن قرار دارد . این روستا در سال 1948 با یهود مقاومت كرد و ساكنان این روستا در طول این مدت ایستادگی كرد . و در روستای خود مستقر شدند . عبدالله عمری در رأس رزمندگان بود . ساكنان روستا برای دفاع از روستا با همكاری ارتش مصر ، یك خط دفاعی ساختند و در امتداد آن خندق كندند .

پس از آتش بس این روستا به دو بخش تقسیم شد كه یك بخش دیگر ، در اختیار یهود گذاشته شد .

وسعت زمینهای آن 3300 هكتار است و یهود حدود 391 هكتار از آن را اشغال كردند . این روستا تابع قدس است .

جمعیت این روستا در سال 1922 حدود 722 نفر و در سال 1961 جمعیت این روستا طبق سرشماری اردن به 1250 نفر رسید . ( این سرشماری مربوط به ساكنان بخش غربی می شود ) در سال 1967 پس از حملة حزیران ،‌تعدادی از ساكنان این بخش به بخش شرقی مهاجرت كردند كه جمعیت آن در سال 1982 حدود 2000 نفر محاسبه شد . رژیم اشغالگر این روستا را جزء قدس قرار دادند .

در بیت صفافا دو مدرسة‌‌ ابتدایی است یكی دولتی و پسرانه است و دیگری خصوصی و دخترانه می باشد . دانش آموزان مراحل تحصیلی را در مدارس بیت لحم ادامه می دهند و از سرویسهای عمومی آن استفاده می كنند . در روستا یك انجمن خیریه بنام انجمن خیریه بیت صفافا وجود دارد كه در سال 1973 تأسیس شد و بر مراكز نهضت سواد آموزی نظارت می كنند بیت صفافا یك منطقه باستانی است و ساختمان دو طبقه (برج) از آثار باستانی آن می باشد كه قسمتی از آن با سنگ روكاری شده . خرابه (طبلیه) در جوار بیت صفافا واقع است . مقامات صهیونیسم جزئی از زمینهای این روستا را اشغال كرده و شهرك جیلو را در آن تأسیس كردند .